Логопедтің күнделікті кеңестері

1. Артикуляцияны дамыту («Жол-жөнекей» жаттығулары)

Жаттығу жасау үшін міндетті түрде бір сағат уақыт бөлудің қажеті жоқ, оны мектепке бара жатқанда немесе тіс тазалау кезінде де жасауға болады.

• «Тәтті тосап»: Баладан еріндерін шеңбер бойымен мүмкіндігінше баяу жалап шығуын сұраңыз. Бұл тіл бұлшықеттерін жақсы нығайтады.
• «Футбол»: Ауыз жабық, тілмен кезек-кезек сол жақ және оң жақ ұртты іштен күшпен итереміз. Кім жеңеді — ұрт па, әлде тіл ме?
• «Фокус» (Керемет әдіс): Мұрынның ұшына кішкентай мақта түйіршігін қойыңыз. Мақсат — тілді жоғарғы ерінге қарай «тостағанша» жасап созып, мақтаны жоғары қарай үрлеп түсіру.

2. Сөйлеуді ынталандыру және дамыту (Бастауыш сыныптар үшін)

• «Арандату» әдісі: Кейде балаға сорпа ішетін қасықты беруді немесе бәтеңкесінің сыңарын кигізуді «ұмытып» кетіңіз. Бұл баланы жай ғана күтіп тұрмай, жетіспейтін затты сұрау үшін сөйлеуге мәжбүрлейді.
• Әр ісіңізге түсінік беріңіз: Өз іс-әрекеттеріңізді дауыстап айтып отырыңыз: «Мен нанды пышақпен кесіп жатырмын», «Мен көк кесеге шай құйып жатырмын». Пассивті сөздік қор неғұрлым бай болса, ол белсенді сөйлеуге соғұрлым тез айналады.
• Сын есімдермен байытыңыз: «Допты бер» деудің орнына, «Үлкен қызыл резеңке допты берші» деп айтыңыз.

3. Жазудағы қателердің алдын алу (Дисграфия)

Әріптерді өткізіп жіберетін бастауыш сынып оқушылары үшін өте маңызды.

• «Корректор»: Балаға ескі газет немесе журнал беріп, бір абзацтың ішіндегі барлық «А» әріптерінің үстін сызып, ал «Б» әріптерін шеңберге алуды тапсырыңыз. Бұл көру зейінін жаттықтырады.
• «Арқаға жазу»: Баланың арқасына саусағыңызбен әріптерді немесе сандарды салыңыз. Ол қандай таңба екенін табуы керек. Бұл әріп бейнесін тактильді (сезу арқылы) қабылдауды дамытады.
• Лабиринттер мен боямақтар: Ұсақ бөлшектерді сызықтан шықпай бояу — әдемі қолтаңбаның кепілі.

4. Ұсақ моториканы дамыту (Сөйлеу қабілеті — саусақ ұшында)

• «Күлше қыз» (Золушка): Үрмебұршақ (фасоль) пен бұршақты араластырып тастаңыз. Баладан оларды екі бөлек ыдысқа сұрыптап жинауды сұраңыз.
• Макароннан жасалған алқа: Түтікше макарондарды жіпке тізу қимыл-қозғалыс үйлесімін (координация) тамаша дамытады.

Пластилин әріптер: Әріптерді пластилиннен илеп жасаңыз немесе жіпшелерден құрастырыңыз. Осылайша ми әріптің таңбалануын тезірек есте сақтайды.